keyifli alışveriş. DEKOPAZAR
Yapı > Beton
Püskürtme beton
      Püskürtme beton su, agrega, çimento ve isteğe bağlı olarak katkı karışımından oluşan harcın basınçlı hava ile istenilen bir yüzeye püskürtülmesi olarak tanımlanabilir. Püskürtme beton; yöntemleri ve uygulamadaki farklarından dolayı geleneksel betondan ayrı olarak tanımlanmasına sebep olmuştur. Ayrıca püskürtme beton ekipmanlarından dolayı katkıların kullanımı da geleneksel betondakinden farklıdır.
     
     Püskürtme beton standartlara uygun biçimde hazırlandığı ve uygulandığı takdirde diğer malzemelere göre daha iyi bir aderans özelliği sergileyen sağlam ve dayanıklı bir yapı malzemesidir.
     Günümüz teknolojisinde püskürtme betonun özelliklerini geliştirmek ve iyileştirmek için pek çok katkı mevcuttur. Bu katkıların püskürtme betonun sahip olması istenilen özelliklere uygun olarak seçilmesi ve karışıma katılmadan önce mutlaka ön deneylerin yapılması gerekmektedir.
     
     Amerika Beton Enstitüsü'nün (ACI) tanımına göre; püskürtme harç veya betonun bir yüzeye yüksek hızda hava basıncıyla püskürtülmesidir. Püskürtme beton, çoğu durumda kalıp işinin pahalıya mal olması veya pratik olmayan şekil vermede, çalışma alanında erişimin zor olduğu, zayıf tabakalar veya yeterli kalınlıkların gerekli olduğu veya normal olarak uygulanan tekniklerin işe yaramadığı durumlarda avantajlıdır. Püskürtmede sadece imal ve yerleştirme için küçük taşınabilen bir tesis gerektiğinden tüm bunlara ek olarak tasarruf mümkündür.
     
     Püskürtmenin kuru karışım ve yaş karışım olmak üzere iki farklı tipi vardır. Kuru karışım işlemde, karışımdaki tüm malzemeler su katılmaksızın karıştırılır ve sonra su, karışım hortum ucundan hava basıncıyla dağıtılırken eklenir. Yaş karışım yöntemde, karışımdaki tüm malzemeler suyla kombine haldedir ve karışım yüzeye hortumdan hava basıncıyla ıslak olarak ilerleyerek püskürtülür.
     Bu iki işlem arasında su ayrımından dolayı farklılıklar vardır. Yaş karışımın s/ç oranı genelde kuru karışım kompozisyonuna göre daha yüksektir. Sonuç olarak kuru karışım uygulamasının özellikleri ile yaş karışım karşılaştırıldığında düşük gözeneklilik, geçirgenlik, kuruma-büzülme ve düşük dayanımdır.
     
     Püskürtme ekipmanlarının kısıtlamalarından dolayı püskürtme betonda katkıların kullanımı geleneksel betondakine benzemez. Katkıların arzu edilen özelliklerle başarılı olabilmeleri için öncelikle geniş alanlarda kullanılarak test edilmiş olmalıdır.
     
Püskürtme beton katkı maddeleri
      Püskürtme beton özelliklerini iyileştirmek ve geliştirmek için çeşitli katkılar bulunmaktadır. Püskürtme beton karışımına herhangi bir katkı katılmadan evvel püskürtme betondan beklenilecek davranışa karar verilmelidir (erken dayanım, su geçirimsizlik, deformasyon kapasitesi, sertlik, beklenen kohezyon, adhezyon ve taşınabilirlik v.s.). Kullanılan katkıların başlıcaları: priz hızlandırıcılar, plastisiteyi arttırıcılar, stabilizörler, mikrosilikat, uçucu kül, çelik ve fiber katkılardır.
     
Çelik lif katkısı: Püskürtme betonda 60 N/mm2 gibi dayanımlar, çelik hasır kullanmadan sağlanabilmekte, böylelikle işçilik malzeme ve zamandan % 15-26'ya varan tasarruflar sağlanabilmektedir. Kazıdan sonra oluşacak zemin deformasyonları nedeniyle püskürtme betonun çatlayıp kazı ortamının yeniden havayla temas etmesini önlemek için püskürtme betonda esneklik ve enerji yutma özelliğinin kazandırılması ve su geçirimsizliğinin arttırılması gerekir. Daha yüksek mukavemetin erken sağlanmasıyla püskürtme beton kalınlığının % 20-25 oranında azalarak ekonomi sağlanabilir. Çelik lifler püskürtme betona yüksek darbe dayanımı, kesme dayanımı ve çekme dayanımı kazandırır, bu da daha az bir kalınlıkla daha fazla yükün taşınabilmesi demektir.

Sentetik lifler: Sentetik liflerin püskürtme betonda kullanımının başlıca nedenleri:
  • Püskürtme betonun su geçirimsizliğini kılcal çatlakları önleyerek arttırır.
  • Çelik liflere nazaran daha az ekipman bakım masrafı çıkarması ve püskürtme betonun büzülmesini azaltarak daha homojen bir yapı oluşturur.
  • Tek tek kalın bir püskürtme beton tabakasının uygulanmasına olanak sağlayarak zaman ve işçilikten % 20'ye varan tasarruf yapılabilir.
  • Sentetik fiberler kazı cidarında oluşan lokal genime yığılmalarını geniş çatlaklara sebep vermeden noktasal yıkılmayla karşılayabilmeleridir. Çelik lifler gibi paslanma problemleri yoktur ve daha ucuzdurlar.

    Uçucu Kül ve Silis Dumanı: Puzolanik malzemeler hem yaş hem de kuru karışımlarda ya yüzde 30'a kadar çimento ikamesi olarak ya da katkı olarak kullanılabilir. En yaygın kullanılan puzolanik malzemeler uçucu kül ve silis dumanıdır [4]. Uçucu kül sertleşmiş ve/veya plastik durumda belirli özellikleri kazanması ya da geliştirmek için kuru ya da yaş karışım boyunca betona eklenen ince inorganik puzolanlı bir malzemedir.

    Uçucu külün karışıma dahil edilmesi genellikle yaş karışım püskürtme betonun pompalanabilirliğini arttırır, fakat kuru karışımda yaygın olarak kullanılmaz [4]. Öğütülmüş uçucu kül püskürtme betonun adezyonunu, yapışma ve basınç dayanımının artmasını, yoğunluğunu artırarak sağlar. Normal portland çimentosu kullanılacaksa uçucu kül çimento ağırlığının % 15'den fazla kullanılmamalıdır.
    Püskürtme beton performansı ve üretim tekniklerindeki gelişmeler silis dumanının kullanılmasıyla başarılmıştır:
  • Erken yüksek dayanımı (1 ila 3 gün) sağlamak için priz hızlandırıcıların kullanılmasına ihtiyaç olmaksızın yüksek basınç dayanımı ve eğilme dayanımı.
  • Kuru karışım püskürtmedeki geri sekme kayıplarını % 50'ye kadar azaltmıştır, böylece malzeme maliyeti etkileri düzeltilmiştir.
  • Silis dumanı ve çelik liflerin kombinasyonu çarpma mukavemeti, darbeye dayanıklılık ve çatlak kontrolünde birlikte çalışmayı geliştirir.
  • İyileştirme projeleri için daha yüksek aderans dayanımı sağlar.
  • Kazıklar ve deniz duvarlarının gelgit etkisinden kaynaklanan tamirlerinde suların yıkamasına karşı koymak için kohezyonu geliştirmek. .. . Düşük geçirgenlikte donma/çözülme dayanıklılığını arttırmak (Not: yaş karışım püskürtmede uygun hava sürükleyici katkı olmalıdır.)
  • Kimyasal saldırıya karşı direnci arttırır.
  • Klorüre maruz çevredeki beton iyileştirme uygulamalarında hasır donatı ve nervürlü çeliğinin korozyonunu azaltarak düşük geçirgenlik ve yüksek elektrik direnci sağlar [6].
  • Silis dumanı yaş karışım uygulamalarında kullanıldığında, daha fazla su gerektireceğinden dolayı hem normal hem de yüksek dereceli su azaltıcı kimyasal katkılar katılmalıdır. Kuru karışım silis dumanı karışımları normalde önceden harmanlanır. Çünkü yoğunlaştırılmış silis dumanının ekstra inceliği sahada harmanlanmasını zorlaştırır.

         
         Son zamanlarda yaş karışım püskürtmelerde silis dumanı ve süper akışkanlaştırıcıların kullanılmasıyla yaş karışım püskürtme işleminin betonarme yapıların onarım ve tamirinde uygun biçimde uygulanmasıyla daha güçlü adhezyonun gelişimi sağlanmıştır. Akrilik süper akışkanlaştırıcı, silis dumanı ve alkali serbest katkının kullanılması daha yüksek çökme, daha yüksek basınç dayanımı ve daha yüksek kompaksiyonun olduğu yüksek performans püskürtmeyi sağlar
         
    Yüksek fırın cürufu: Yüksek fırın cürufu sertleşmiş ve/veya plastik durumdaki belirli özellikleri kazanması ya da sağlaması için betona eklenebilen ince taneli potansiyel hidrolik bağlayıcı bir malzemedir.

    Lateks: Püskürtme betonda bazen lateks çözeltileri kullanılır. Sertleşmiş püskürtme betonda bunlar geçirgenlik, aşınma ve kimyasal dayanım gibi özellikleri geliştirirler. Şunu unutmamak gerekir ki, lateks malzemeleri bir kez kurursa veya tabakalaşırsa bağ kırıcı olarak rol oynarlar.

    Silikat katkısı: Bu katkı maddesi püskürtme betonun adhezyon ve yapışma dayanımını ve su geçirimsizliğini arttırır. Böylece su sızıntılarıyla daha zor yıkanan bir karışım elde edilir. Mikrosilikat çimento ağırlığının % 8-12'si oranında kullanılır. Kullanımda dikkat edilecek nokta mikrosilikatların aşırı ince olmaları, püskürtme betonun terlemesini önler bu da erken çatlamalara sebep verebilir.

    Camsuyu hızlandırıcılar: Bu tür katkılar püskürtme betonun erken sertleşmesini sağlamak için kullanılırlar ve karışımın uygulanacağı yüzeye yapışma, burada sertleşmenin kontrolünü sağlarlar. Cam suyu katkısı suyla oluşturduğu pelte ile püskürtme betonun bağlayıcı özelliğini ve adezyonunu artırır. Yaş sistemde erken dayanım sağlamak için alüminat bazlı hızlandırıcılar kullanılacaksa püskürtme ucundan 3~4 m. mesafedeki katkı basınçlı havayla karışıma karıştırılmalıdır. Üstüne üstlük, sodyum silikat, alüminat ve karbonatlı geleneksel katkıların kullanılması püskürtmenin uygulanması sırasında işçiler için riski arttırmaktadır.
  • Uygulama sırasında düşük kostik risk
  • Yüksek uygulanabilirlik (pratiklik) ve düşük çökme kaybı
  • Düşük geri sekme
  • Erken yüksek dayanım
  • Yüksek dayanım

    Hava sürükleyici katkılar: Hava sürükleyici katkılar kuru karışım püskürtme de kullanılmamaktadır. Donma çözülmeye maruz kalabilecek yaş karışım püskürtmede hava sürükleyici olmalıdır. Hava sürükleyiciler bazı karışımlarda işlenebilirliği arttırır ve geri sekmeyi azaltır. Eldeki mevcut bilgiler göstermiştir ki, yaş karışımda hava sürükleyicinin önemli miktarı betonu püskürtürken kaybolmaktadır ama bu hava sürükleyicinin miktarı artarak dengelenebilir. Hava sürükleyici katkılar atış yüzeyine çarpana kadar katkı, su ve agrega karışmadığı için kuru karışım püskürtme üzerinde çok az bir etkiye sahiptir. Bazı uygulamacılar işlenebilirliği geliştirmek için karışıma hava sürükleyici katkıyı eklemeyi tercih etmektedir.

    Aderans Artırıcılar: Aderans arttırıcılar genellikle püskürtme işlerinde kullanılması tavsiye edilmez, uygun biçimde hazırlanmış malzemelerle püskürtmenin aderansı normalde mükemmeldir. Gerekirse, epoksi ya da lateks malzemeler kullanılır. Eğer kullanılırsa, üreticinin talimatı takip edilmelidir. Aderans arttırıcılar uygunsuz şekilde kullanıldığında aderans kırıcı olarak davranabilir. Aderans arttırıcının yaygın bir şekilde kullanımında ön deneyler önerilmektedir.

    Priz hızlandırıcı katkılar: Bu katkılar yerleşim zamanını azaltırlar. Bunlar püskürtme betonun bir sonraki tabakasının hemen ve daha büyük kalınlıkta uygulanabilmesini sağlar. Büyük ölçekli projelerde, katkıların birçok uygulama için önceden istenmesi önemlidir ve üretimin artmasına kesinlikle yardım eder. Örneğin, yeraltı inşaatlarında ve çukur açmada, püskürtme betonun erken dayanımı kesin olarak gerekli şarttır. Çeşitli araştırmalar hızlandırıcı vs. olmaksızın yapılan betonun son dayanımda % 35 ve daha fazla azalma olduğunu göstermiştir.

    Hızlandırıcılar toz ya da sıvı formlarda kullanılabilir. Toz hızlandırıcılar püskürtme makinesi yerleştirilirken eklenir. Ne yazık ki, hala yaygın olan elle tozu ekleme metodudur, şüphesiz oranları tam olarak garanti etmek olanaksızdır. Uygulama sırasında hızlandırıcının kesin dozajını sağlamanın en iyi yolu sıvı ürünleri kullanmaktır. Bunlar karışım suyunda ve püskürtme ucunda kuru malzemeye eklenerek ölçülürler. Su/hızlandırıcı katkı oranı sabit olduğunda, dozaj çimentonun ağırlığı ile ilişkili olarak su eklenerek püskürtmeci tarafından ayarlanır. Sıvı hızlandırıcı katkılar tozlarla karşılaştırıldığında bazı avantajları vardır:
  • Püskürtülen tozdaki kostik bileşen sorunu kaçınılmazdır.
  • Toz katkılar (adı üstünde) toz formasyonunu azaltırlar.
  • Priz hızlandırıcıların getirdiği avantajların yanı sıra nihai mukavemetlerde belirli düşüşlere (özellikle sodyum silikatlar ve alüminatlar) sebebiyet verirler. Bu sebepten dolayı priz hızlandırıcıların dozajı çok önemlidir ve mümkün olduğunca minimum tutulmalıdır.

    Priz Süresini Uzatan Katkılar: Priz geciktirici katkılar sonradan püskürtme yüzeyinin bitirilmesi gereken yakın yatay yüzeyler dışında püskürtme betonda nadiren kullanılmaktadır. Geleneksel uygulamada, genellikle püskürtme karışımları karışımdan min. 1 saat 30 dakika ile 2 saat içinde kullanılır. Püskürtme beton plastik karakteristiklere sahip kullanım için bu zaman içerisinde uygulanmalıdır. Şantiyede şu kural belirtilmelidir, püskürtme karışımlar 90 dakikadan fazla bekleyen püskürtme karışımları bu kadar zamandan sonra pompalanabilirlik, geri sekme ve aderans karakteristiklerinin bozulmasından dolayı kabul edilmemelidir. Kuru ve yaş püskürtme betonda priz kontrolünü uzatan katkıların kullanımı günümüzde en çok Avrupa ülkelerinde özellikle harekete geçirici ve yüksek oranda su azaltıcıların kullanımıyla birlikte iyi bir şekilde uygulanmaktadır. Püskürtmede bu teknolojinin yararları aşağıda özetlenebilir:
  • Minimum 90 dakika kuralını eliminize etme ya da gevşetmek
  • Plastik püskürtme karışımın faydalı servis ömrünü uzatmak
  • Püskürtme uygulandığında geri sekmenin azalması
  • Karışımın boyunca sabit taze karakteristikler
  • Püskürtme uygulamaları için şantiyede karıştırma tesis ihtiyacını eliminize etmek
  • Atık ve temizliğin azalması
  • Gecikmeler meydana geldiğinde vardiyalar arasında ya da püskürtme gün boyunca tekrarlamada azalma ya da pompaların temizliğini eliminize etmek.

    Sonuç
          Geleneksel betonda olduğu gibi; püskürtme betonun özellikleri su/çimento oranına, agreganın kalitesi ve boyutuna, katkıya, çimentonun tipine ve uygulamaya bağlı olarak değişmektedir. Günümüzde beton özelliklerini iyileştiren / geliştiren pek çok katkı bulunmaktadır. Özellikle silis dumanı, uçucu kül, fiberler vb. katkıların uygun bir şekilde kullanımıyla püskürtme betonun özellikleri kesin olarak geliştirilebilir. Katkıların püskürtme betonun istenilen özelliklere sahip olmasını sağlama konusunda başarılı olabilmeleri için öncelikle ön deneyler yapılarak denenmesine dikkat edilmelidir.
         
    Kaynak: dunyaınsaat.com
  • Google
    Google



    Reklam vermek için...